Kto je zabra\u0142?<\/p>\n\n\n\n
\ud83d\udc2d Mysz?
\ud83d\udc3f\ufe0f Wiewi\u00f3rka?
\ud83d\udc17 Dzik?
\ud83d\udc26 S\u00f3jka?
\ud83e\udeb2 A mo\u017ce niewielki owad?<\/p>\n\n\n\n
Podczas najbli\u017cszego spaceru mo\u017cesz zamieni\u0107 si\u0119 w przyrodniczego detektywa i stworzy\u0107 map\u0119 jesiennej sto\u0142\u00f3wki lasu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Nie trzeba niczego \u0142apa\u0107 ani podchodzi\u0107 do zwierz\u0105t. Wystarczy uwa\u017cnie patrze\u0107.<\/p>\n\n\n\n \u017bo\u0142\u0105d\u017a to owoc d\u0119bu, a w jego wn\u0119trzu znajduje si\u0119 nasiono, z kt\u00f3rego mo\u017ce wyrosn\u0105\u0107 nowe drzewo.<\/p>\n\n\n\n Ale zanim to si\u0119 stanie, \u017co\u0142\u0105d\u017a mo\u017ce zosta\u0107 zjedzony.<\/p>\n\n\n\n Dla wielu zwierz\u0105t jest warto\u015bciowym jesiennym pokarmem. Zawiera mi\u0119dzy innymi du\u017co substancji zapasowych, kt\u00f3re dostarczaj\u0105 energii. Jesieni\u0105 ma to szczeg\u00f3lne znaczenie \u2014 zwierz\u0119ta przygotowuj\u0105 si\u0119 do ch\u0142odniejszych miesi\u0119cy, gromadz\u0105 zapasy albo po prostu korzystaj\u0105 z okresu, gdy jedzenia jest du\u017co.<\/p>\n\n\n\n Dlatego okolice starego d\u0119bu mog\u0105 przypomina\u0107 bardzo ruchliw\u0105 restauracj\u0119.<\/p>\n\n\n\n Tyle \u017ce jej klient\u00f3w cz\u0119sto nie wida\u0107.<\/p>\n\n\n\n Wida\u0107 za to \u015blady ich wizyty<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Dziki ch\u0119tnie zjadaj\u0105 \u017co\u0142\u0119dzie, szczeg\u00f3lnie gdy w danym roku jest ich du\u017co.<\/p>\n\n\n\n Nie wybieraj\u0105 ich pojedynczo tak delikatnie jak ptaki czy gryzonie. Ryj\u0105 w \u015bci\u00f3\u0142ce, rozgarniaj\u0105 li\u015bcie i poszukuj\u0105 pokarmu r\u00f3wnie\u017c pod powierzchni\u0105 ziemi.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli pod d\u0119bami zauwa\u017cysz fragmenty ziemi wygl\u0105daj\u0105ce jak przekopane, mo\u017ce to by\u0107 \u015blad \u017cerowania dzik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n \u26a0\ufe0f Pami\u0119taj:<\/strong> dzikie zwierz\u0119ta obserwujemy z du\u017cej odleg\u0142o\u015bci. Nie pr\u00f3bujemy do nich podchodzi\u0107 ani ich dokarmia\u0107.<\/p>\n\n\n\n S\u00f3jka to jeden z najbardziej znanych ptasich mi\u0142o\u015bnik\u00f3w \u017co\u0142\u0119dzi.<\/p>\n\n\n\n Jesieni\u0105 ptaki te mog\u0105 przenosi\u0107 \u017co\u0142\u0119dzie w dziobie i ukrywa\u0107 je w r\u00f3\u017cnych miejscach jako zapas na p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n Nie wszystkie skrytki zostaj\u0105 odnalezione.<\/p>\n\n\n\n A wtedy mo\u017ce wydarzy\u0107 si\u0119 co\u015b niezwyk\u0142ego: pozostawiony w ziemi \u017co\u0142\u0105d\u017a mo\u017ce wykie\u0142kowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n \ud83c\udf33 W ten spos\u00f3b s\u00f3jki mog\u0105 pomaga\u0107 d\u0119bom pojawia\u0107 si\u0119 w nowych miejscach.<\/p>\n\n\n\n Wiewi\u00f3rki jedz\u0105 nie tylko orzechy laskowe, cho\u0107 w\u0142a\u015bnie z nimi kojarz\u0105 si\u0119 najcz\u0119\u015bciej.<\/p>\n\n\n\n W ich jesiennym menu mog\u0105 znale\u017a\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c \u017co\u0142\u0119dzie.<\/p>\n\n\n\n Podobnie jak inne zwierz\u0119ta robi\u0105 zapasy i przenosz\u0105 pokarm w r\u00f3\u017cne miejsca. Je\u015bli znajdziesz nadgryziony lub roz\u0142upany \u017co\u0142\u0105d\u017a, mo\u017cliwe, \u017ce zainteresowa\u0142 si\u0119 nim jaki\u015b gryzo\u0144.<\/p>\n\n\n\n Ale uwaga!<\/p>\n\n\n\n \ud83d\udd0e Na podstawie pojedynczego \u015bladu nie zawsze da si\u0119 ze stuprocentow\u0105 pewno\u015bci\u0105 ustali\u0107 jego autora.<\/p>\n\n\n\n Prawdziwy przyrodnik nie zgaduje na si\u0142\u0119. Lepiej powiedzie\u0107:<\/p>\n\n\n\n \u201eTo m\u00f3g\u0142 by\u0107 gryzo\u0144\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n ni\u017c:<\/p>\n\n\n\n \u201eNa pewno zrobi\u0142a to wiewi\u00f3rka\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ma\u0142e le\u015bne gryzonie r\u00f3wnie\u017c korzystaj\u0105 z jesiennego bogactwa nasion i owoc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Mog\u0105 przenosi\u0107 \u017co\u0142\u0119dzie, nadgryza\u0107 je i chowa\u0107 w r\u00f3\u017cnych zakamarkach.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119\u015b\u0107 takich zapas\u00f3w r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce pozosta\u0107 nietkni\u0119ta.<\/p>\n\n\n\n To dobry przyk\u0142ad tego, \u017ce relacje w przyrodzie bywaj\u0105 skomplikowane.<\/p>\n\n\n\n Zwierz\u0119 zjada nasiona drzewa, ale jednocze\u015bnie mo\u017ce pomaga\u0107 cz\u0119\u015bci z nich dosta\u0107 si\u0119 w miejsca, do kt\u00f3rych same nigdy by nie trafi\u0142y.<\/p>\n\n\n\n Najciekawsze \u015blady czasem znajduj\u0105 si\u0119 nie obok \u017co\u0142\u0119dzia, lecz\u2026 w jego wn\u0119trzu.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cesz zauwa\u017cy\u0107 \u017co\u0142\u0119dzie z niewielkim, okr\u0105g\u0142ym otworkiem.<\/p>\n\n\n\n Jednym ze zwierz\u0105t zwi\u0105zanych z \u017co\u0142\u0119dziami s\u0105 ryjkowce. Ich larwy mog\u0105 rozwija\u0107 si\u0119 wewn\u0105trz owocu, \u017cywi\u0105c si\u0119 jego zawarto\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Kiedy larwa opuszcza \u017co\u0142\u0105d\u017a, mo\u017ce pozosta\u0107 po niej charakterystyczny otw\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n \ud83e\udeb2 Ciekawostka:<\/strong> ma\u0142y otworek w \u017co\u0142\u0119dziu mo\u017ce wi\u0119c by\u0107 \u015bladem zwierz\u0119cia, kt\u00f3rego podczas spaceru w og\u00f3le nie zobaczysz.<\/p>\n\n\n\n Do tego zadania wystarczy spacer w miejscu, gdzie rosn\u0105 d\u0119by.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce to by\u0107:<\/p>\n\n\n\n \ud83c\udf33 las, We\u017a notes albo telefon do zapisywania obserwacji.<\/p>\n\n\n\n Sp\u00f3jrz na ziemi\u0119.<\/p>\n\n\n\n Czy znajduj\u0105 si\u0119 tam \u017co\u0142\u0119dzie?<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli tak, zatrzymaj si\u0119 na chwil\u0119 i dok\u0142adnie obejrzyj teren.<\/p>\n\n\n\n Wybierz niewielki obszar pod drzewem, na przyk\u0142ad kilka krok\u00f3w w ka\u017cd\u0105 stron\u0119.<\/p>\n\n\n\n Nie musisz niczego przekopywa\u0107 ani przesuwa\u0107.<\/p>\n\n\n\n Obserwuj to, co ju\u017c znajduje si\u0119 na powierzchni.<\/p>\n\n\n\n Sprawd\u017a, czy widzisz:<\/p>\n\n\n\n \ud83c\udf30 ca\u0142e \u017co\u0142\u0119dzie, Je\u015bli mo\u017cesz, zr\u00f3b zdj\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n Fotografia pozwoli p\u00f3\u017aniej spokojnie por\u00f3wna\u0107 obserwacje.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cesz narysowa\u0107 bardzo prosty plan.<\/p>\n\n\n\n Na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n \ud83c\udf33 D\u0105b nr 1<\/strong> \ud83c\udf33 D\u0105b nr 2<\/strong> \ud83c\udf33 D\u0105b nr 3<\/strong> \ud83c\udf33 D\u0105b nr 4<\/strong> Nie musisz zna\u0107 odpowiedzi na wszystkie pytania.<\/p>\n\n\n\n W nauce bardzo wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c zapisanie:<\/p>\n\n\n\n \u2753 \u201eNie wiem.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Je\u015bli masz kilka d\u0119b\u00f3w w jednej okolicy, por\u00f3wnaj je.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cesz sprawdzi\u0107:<\/p>\n\n\n\n \ud83d\udccd Pod kt\u00f3rym d\u0119bem le\u017cy najwi\u0119cej \u017co\u0142\u0119dzi?<\/p>\n\n\n\n \ud83d\udccd Gdzie znajduje si\u0119 najwi\u0119cej nadgryzionych?<\/p>\n\n\n\n \ud83d\udccd Czy wi\u0119cej \u015blad\u00f3w zwierz\u0105t jest przy drzewie stoj\u0105cym blisko krzew\u00f3w?<\/p>\n\n\n\n \ud83d\udccd Czy sytuacja zmieni si\u0119 po tygodniu?<\/p>\n\n\n\n \ud83d\udccd Czy po deszczu zauwa\u017cysz inne \u015blady ni\u017c podczas suchej pogody?<\/p>\n\n\n\n Najlepiej odwiedzi\u0107 to samo miejsce kilka razy.<\/p>\n\n\n\n Wtedy pojedynczy spacer zmienia si\u0119 w prawdziw\u0105 obserwacj\u0119 przyrodnicz\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n D\u0119by nie produkuj\u0105 identycznej liczby \u017co\u0142\u0119dzi ka\u017cdego roku. Zdarzaj\u0105 si\u0119 sezony, kiedy jest ich wyj\u0105tkowo du\u017co, oraz takie, gdy owoc\u00f3w jest znacznie mniej.<\/p>\n\n\n\n To wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c na zwierz\u0119ta, kt\u00f3re si\u0119 nimi \u017cywi\u0105.<\/p>\n\n\n\n Ukrywaj\u0105c \u017co\u0142\u0119dzie, s\u00f3jki nie robi\u0105 tego po to, by sadzi\u0107 las.<\/p>\n\n\n\n A jednak cz\u0119\u015b\u0107 zgubionych lub pozostawionych nasion mo\u017ce wykie\u0142kowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n Czasami wa\u017cne procesy w przyrodzie zachodz\u0105 zupe\u0142nie przypadkiem.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce zosta\u0107:<\/p>\n\n\n\n \ud83d\udc17 zjedzony, \ud83c\udf31 wykie\u0142kowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n Dopiero ten ostatni ma szans\u0119 rozpocz\u0105\u0107 \u017cycie jako nowy d\u0105b.<\/p>\n\n\n\n Sp\u00f3jrz na ogromny d\u0105b, a potem na \u017co\u0142\u0105d\u017a le\u017c\u0105cy pod nim.<\/p>\n\n\n\n Trudno uwierzy\u0107, \u017ce historia tak pot\u0119\u017cnego drzewa r\u00f3wnie\u017c zacz\u0119\u0142a si\u0119 od niewielkiego nasiona.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli warunki b\u0119d\u0105 odpowiednie, m\u0142ody d\u0105b mo\u017ce rosn\u0105\u0107 przez wiele dziesi\u0119cioleci, a niekt\u00f3re d\u0119by \u017cyj\u0105 znacznie d\u0142u\u017cej ni\u017c cz\u0142owiek.<\/p>\n\n\n\n Podczas badania \u017co\u0142\u0119dziowej sto\u0142\u00f3wki pami\u0119taj:<\/p>\n\n\n\n \u2705 obserwuj, Ale:<\/p>\n\n\n\n \u274c nie \u0142ap zwierz\u0105t, Najlepszy obserwator przyrody potrafi zdoby\u0107 du\u017co informacji, pozostawiaj\u0105c miejsce niemal dok\u0142adnie takim, jakim je zasta\u0142.<\/p>\n\n\n\n Las pe\u0142en jest historii, kt\u00f3re mo\u017cna odczyta\u0107 bez spotkania ich bohater\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n P\u0119kni\u0119ta skorupka, ma\u0142y otworek, rozgarni\u0119te li\u015bcie czy brak \u017co\u0142\u0119dzi w miejscu, gdzie wcze\u015bniej by\u0142o ich mn\u00f3stwo \u2014 wszystkie mog\u0105 by\u0107 wskaz\u00f3wk\u0105.<\/p>\n\n\n\n Nast\u0119pnym razem, gdy zobaczysz \u017co\u0142\u0105d\u017a, nie przechod\u017a obok niego oboj\u0119tnie.<\/p>\n\n\n\n Rozejrzyj si\u0119.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie stoisz w \u015brodku jednej z najbardziej ruchliwych jesiennych sto\u0142\u00f3wek w okolicy. \ud83c\udf42\ud83c\udf33<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jesieni\u0105 pod d\u0119bami mo\u017cna znale\u017a\u0107 prawdziwy skarb: dziesi\u0105tki, a czasem setki \u017co\u0142\u0119dzi. Jedne le\u017c\u0105 ca\u0142e, inne s\u0105 nadgryzione, roz\u0142upane albo maj\u0105 ma\u0142e otworki. Niekt\u00f3re znikaj\u0105 zupe\u0142nie. Kto je zabra\u0142? \ud83d\udc2d Mysz?\ud83d\udc3f\ufe0f Wiewi\u00f3rka?\ud83d\udc17 Dzik?\ud83d\udc26 S\u00f3jka?\ud83e\udeb2 A mo\u017ce niewielki owad? Podczas najbli\u017cszego spaceru mo\u017cesz zamieni\u0107 si\u0119 w przyrodniczego detektywa i stworzy\u0107 map\u0119 jesiennej sto\u0142\u00f3wki lasu. Nie trzeba […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4060,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[74],"tags":[],"class_list":["post-4065","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykul"],"ecolar_postmeta_video":{"ecolar_post_video":"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=qhwG7h5gLDU"},"ecolar_postmeta_gallery":{"ecolar_post_gallery":""},"ecolar_postmeta_audio":{"ecolar_post_audio":"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/816955441&color=%23ff5500&auto_play=false&hide_related=false&show_comments=true&show_user=true&show_reposts=false&show_teaser=true&visual=true"},"_wp_attachment_backup_sizes":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4065","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4065"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4065\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4067,"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4065\/revisions\/4067"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4060"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4065"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4065"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4065"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\n\n\n\ud83c\udf30 Dlaczego \u017co\u0142\u0119dzie s\u0105 tak wa\u017cne?<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n\ud83d\udd75\ufe0f Kto mo\u017ce odwiedza\u0107 \u017co\u0142\u0119dziow\u0105 sto\u0142\u00f3wk\u0119?<\/h2>\n\n\n\n
\ud83d\udc17 Dziki<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\n\ud83d\udc26 S\u00f3jki<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\n\ud83d\udc3f\ufe0f Wiewi\u00f3rki<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\n\ud83d\udc2d Myszy i inne ma\u0142e gryzonie<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\n\ud83e\udeb2 Owady ukryte w \u015brodku<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\n\ud83d\uddfa\ufe0f Zr\u00f3b map\u0119 jesiennej sto\u0142\u00f3wki<\/h1>\n\n\n\n
\ud83c\udf33 park,
\ud83c\udf33 skwer,
\ud83c\udf33 du\u017cy ogr\u00f3d,
\ud83c\udf33 teren wok\u00f3\u0142 szko\u0142y.<\/p>\n\n\n\nKrok 1. Znajd\u017a d\u0105b<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\nKrok 2. Wyznacz swoj\u0105 \u201esto\u0142\u00f3wk\u0119\u201d<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\nKrok 3. Szukaj \u015blad\u00f3w \ud83d\udd0d<\/h2>\n\n\n\n
\ud83c\udf30 puste skorupki,
\ud83e\uddb7 \u015blady gryzienia,
\ud83e\udeb2 ma\u0142e otworki,
\ud83c\udf42 rozgarni\u0119te li\u015bcie,
\ud83d\udc3e tropy lub \u015blady przej\u015bcia zwierz\u0105t,
\ud83c\udf31 kie\u0142kuj\u0105ce \u017co\u0142\u0119dzie.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\nKrok 4. Zaznacz miejsca na mapie<\/h2>\n\n\n\n
Du\u017co ca\u0142ych \u017co\u0142\u0119dzi, kilka z otworkami.<\/p>\n\n\n\n
Du\u017co pustych fragment\u00f3w skorupek.<\/p>\n\n\n\n
\u015aci\u00f3\u0142ka mocno rozgarni\u0119ta.<\/p>\n\n\n\n
Kilka kie\u0142kuj\u0105cych \u017co\u0142\u0119dzi.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n\ud83d\udd2c Zamie\u0144 spacer w ma\u0142y eksperyment<\/h1>\n\n\n\n
\n\n\n\n\ud83e\udd14 Kilka \u017co\u0142\u0119dziowych ciekawostek<\/h1>\n\n\n\n
\ud83c\udf33 Nie ka\u017cdy rok wygl\u0105da tak samo<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\n\ud83d\udc26 S\u00f3jka mo\u017ce by\u0107 \u201ele\u015bnym ogrodnikiem\u201d<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\n\ud83c\udf30 Jeden \u017co\u0142\u0105d\u017a ma wiele mo\u017cliwych historii<\/h3>\n\n\n\n
\ud83d\udc2d schowany,
\ud83d\udc26 przeniesiony,
\ud83e\udeb2 wykorzystany przez owada,
\ud83c\udf42 przykryty li\u015b\u0107mi
albo\u2026<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n\ud83c\udf33 Du\u017ce drzewo zaczyna\u0142o od czego\u015b bardzo ma\u0142ego<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\n\ud83c\udf3f Wa\u017cna zasada m\u0142odego obserwatora<\/h1>\n\n\n\n
\u2705 fotografuj,
\u2705 zapisuj,
\u2705 por\u00f3wnuj.<\/p>\n\n\n\n
\u274c nie rozkopuj ich kryj\u00f3wek,
\u274c nie niszcz miejsc \u017cerowania,
\u274c nie zabieraj du\u017cych ilo\u015bci \u017co\u0142\u0119dzi,
\u274c nie zostawiaj zwierz\u0119tom w\u0142asnego jedzenia.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n\ud83c\udf30 A teraz sp\u00f3jrz pod najbli\u017cszy d\u0105b<\/h1>\n\n\n\n