Ro\u015bliny nie chodz\u0105, nie biegaj\u0105 i nie lataj\u0105. A jednak ich nasiona potrafi\u0105 pokona\u0107 zaskakuj\u0105co du\u017ce odleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Jesieni\u0105 w Polsce \u0142atwo to zauwa\u017cy\u0107. Wystarczy spojrze\u0107 na wiruj\u0105ce skrzydlaki klonu, puch unosz\u0105cy si\u0119 nad \u0142\u0105k\u0105 albo owoce przyczepione do ubrania po spacerze.<\/p>\n\n\n\n
To nie przypadek. Ro\u015bliny wykszta\u0142ci\u0142y wiele sposob\u00f3w przemieszczania nasion, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mog\u0105 kolonizowa\u0107 nowe miejsca i unika\u0107 konkurencji z ro\u015blin\u0105 macierzyst\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Gdyby wszystkie nasiona spada\u0142y dok\u0142adnie pod ro\u015blin\u0119, z kt\u00f3rej pochodz\u0105, m\u0142ode ro\u015bliny musia\u0142yby konkurowa\u0107 o \u015bwiat\u0142o, wod\u0119 i sk\u0142adniki mineralne.<\/p>\n\n\n\n
Rozsiewanie pomaga im dotrze\u0107 dalej.<\/p>\n\n\n\n
Nowe miejsce mo\u017ce oznacza\u0107:<\/p>\n\n\n\n
Ro\u015bliny nie planuj\u0105 swoich podr\u00f3\u017cy, ale w toku ewolucji wykszta\u0142ci\u0142y cechy, kt\u00f3re pomagaj\u0105 ich nasionom korzysta\u0107 z wiatru, zwierz\u0105t, wody i si\u0142y grawitacji.<\/p>\n\n\n\n
Niekt\u00f3re nasiona s\u0105 wyj\u0105tkowo lekkie.<\/p>\n\n\n\n
Maj\u0105 w\u0142oski, puch albo cienkie skrzyde\u0142ka, dzi\u0119ki kt\u00f3rym wolniej opadaj\u0105 i mog\u0105 zosta\u0107 porwane przez wiatr.<\/p>\n\n\n\n
Dobrym przyk\u0142adem s\u0105:<\/p>\n\n\n\n
Skrzydlaki klonu obracaj\u0105 si\u0119 podczas spadania jak ma\u0142e \u015bmig\u0142a. Dzi\u0119ki temu d\u0142u\u017cej pozostaj\u0105 w powietrzu i mog\u0105 opa\u015b\u0107 dalej od drzewa.<\/p>\n\n\n\n
Nasiona rozsiewane przez wiatr cz\u0119sto s\u0105 bardzo lekkie, ale wi\u0119kszy dystans nie zawsze oznacza lepsze miejsce. To strategia oparta na du\u017cej liczbie pr\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
Czasem ro\u015blina korzysta z darmowej \u201etaks\u00f3wki\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Niekt\u00f3re owoce i nasiona maj\u0105 haczyki albo kolce, kt\u00f3re zaczepiaj\u0105 si\u0119 o sier\u015b\u0107 zwierz\u0105t \u2014 albo o nasze spodnie, skarpetki czy sznur\u00f3wki.<\/p>\n\n\n\n
Po pewnym czasie odpadaj\u0105 w zupe\u0142nie innym miejscu.<\/p>\n\n\n\n
Tak mog\u0105 podr\u00f3\u017cowa\u0107 na przyk\u0142ad owoce \u0142opianu czy przytulii czepnej.<\/p>\n\n\n\n
Inne ro\u015bliny stosuj\u0105 inn\u0105 strategi\u0119: produkuj\u0105 soczyste owoce.<\/p>\n\n\n\n
Ptak zjada owoc, odlatuje, a nasiona mog\u0105 zosta\u0107 przeniesione dalej.<\/p>\n\n\n\n
W ten spos\u00f3b rozsiewaj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy innymi niekt\u00f3re ro\u015bliny wytwarzaj\u0105ce owoce ch\u0119tnie zjadane przez ptaki.<\/p>\n\n\n\n
Haczyki owoc\u00f3w \u0142opianu by\u0142y jedn\u0105 z inspiracji dla systemu zapi\u0119\u0107 typu rzep. Natura stosowa\u0142a podobne rozwi\u0105zanie d\u0142ugo przed lud\u017ami.<\/p>\n\n\n\n
Niekt\u00f3re nasiona podr\u00f3\u017cuj\u0105 dzi\u0119ki zwierz\u0119tom, kt\u00f3re zbieraj\u0105 zapasy.<\/p>\n\n\n\n
S\u00f3jki, wiewi\u00f3rki i cz\u0119\u015b\u0107 gryzoni przenosz\u0105 \u017co\u0142\u0119dzie, orzechy i inne nasiona w r\u00f3\u017cne miejsca.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0119\u015b\u0107 zostaje zjedzona.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0119\u015b\u0107 odnaleziona p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n
Ale niekt\u00f3re zapasy pozostaj\u0105 w ziemi.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli warunki s\u0105 odpowiednie, takie nasiono mo\u017ce wykie\u0142kowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
To ciekawy przyk\u0142ad sytuacji, w kt\u00f3rej zwierz\u0119 zbiera pokarm dla siebie, a przy okazji pomaga ro\u015blinie w rozsiewaniu.<\/p>\n\n\n\n
S\u00f3jki mog\u0105 odgrywa\u0107 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w przemieszczaniu \u017co\u0142\u0119dzi poza bezpo\u015brednie s\u0105siedztwo d\u0119b\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Nasiona mog\u0105 przemieszcza\u0107 si\u0119 tak\u017ce z wod\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Deszcz, strumie\u0144, rzeka czy okresowe zalanie potrafi\u0105 przenie\u015b\u0107 owoce i nasiona w nowe miejsce.<\/p>\n\n\n\n
W takim przypadku wa\u017cne mo\u017ce by\u0107 to, czy nasiono potrafi przez jaki\u015b czas utrzyma\u0107 si\u0119 na powierzchni albo przetrwa\u0107 kontakt z wod\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Nie wszystkie ro\u015bliny korzystaj\u0105 z tej metody, ale w pobli\u017cu rzek i teren\u00f3w podmok\u0142ych mo\u017ce mie\u0107 ona du\u017ce znaczenie.<\/p>\n\n\n\n
Podr\u00f3\u017c wod\u0105 mo\u017ce przenie\u015b\u0107 nasiono dalej ni\u017c zwyk\u0142y upadek z ro\u015bliny, ale jego ostateczne miejsce zale\u017cy mi\u0119dzy innymi od pr\u0105du, poziomu wody i ukszta\u0142towania terenu.<\/p>\n\n\n\n
Nie ka\u017cda ro\u015blina potrzebuje skrzyde\u0142ek, haczyk\u00f3w albo zwierz\u0119cego kuriera.<\/p>\n\n\n\n
Czasem wystarczy grawitacja.<\/p>\n\n\n\n
Ci\u0119\u017ckie owoce i nasiona spadaj\u0105 na ziemi\u0119. Potem mog\u0105 si\u0119 stoczy\u0107 po zboczu, zosta\u0107 przesuni\u0119te przez wod\u0119 lub zabrane przez zwierz\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Tak zaczyna si\u0119 podr\u00f3\u017c wielu \u017co\u0142\u0119dzi, kasztan\u00f3w czy orzech\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Prosta metoda? Tak.<\/p>\n\n\n\n
Nieskuteczna? Niekoniecznie.<\/p>\n\n\n\n
Niekt\u00f3re ro\u015bliny potrafi\u0105 rozsiewa\u0107 nasiona bardzo dynamicznie.<\/p>\n\n\n\n
Gdy ich owoce dojrzewaj\u0105 i wysychaj\u0105, powstaj\u0105 napr\u0119\u017cenia. W pewnym momencie owoc p\u0119ka, a nasiona zostaj\u0105 wyrzucone na pewn\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Taki spos\u00f3b rozsiewania mo\u017cna zaobserwowa\u0107 u niekt\u00f3rych ro\u015blin wytwarzaj\u0105cych suche, p\u0119kaj\u0105ce owoce.<\/p>\n\n\n\n
Ro\u015blina nie u\u017cywa mi\u0119\u015bni ani energii do wykonania jednego \u201estrza\u0142u\u201d. Mechanizm opiera si\u0119 na w\u0142a\u015bciwo\u015bciach wysychaj\u0105cych tkanek owocu.<\/p>\n\n\n\n
Jesie\u0144 to dobry moment na obserwacje.<\/p>\n\n\n\n
Podczas spaceru spr\u00f3buj znale\u017a\u0107 kilka r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w podr\u00f3\u017cowania nasion.<\/p>\n\n\n\n
Szukaj:<\/p>\n\n\n\n
\ud83c\udf2c\ufe0f nasion z puchem lub skrzyde\u0142kami,
\ud83d\udc3e owoc\u00f3w z haczykami,
\ud83c\udf52 owoc\u00f3w zjadanych przez ptaki,
\ud83c\udf30 ci\u0119\u017ckich nasion le\u017c\u0105cych pod drzewami.<\/p>\n\n\n\n
Nie zrywaj ro\u015blin. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w wystarczy obserwacja tego, co ju\u017c spad\u0142o, fotografia albo szkic.<\/p>\n\n\n\n
Spr\u00f3buj znale\u017a\u0107 cztery ro\u015bliny, kt\u00f3rych nasiona przemieszczaj\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
Zapisz:<\/p>\n\n\n\n
1. Jaka to ro\u015blina?<\/strong> 2. Jak wygl\u0105da nasiono lub owoc?<\/strong><\/p>\n\n\n\n 3. Co mo\u017ce pomaga\u0107 mu w podr\u00f3\u017cy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n 4. Dok\u0105d mo\u017ce trafi\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mo\u017cesz stworzy\u0107 w\u0142asn\u0105 tabel\u0119:<\/p>\n\n\n\n Nie.<\/p>\n\n\n\n I w\u0142a\u015bnie to jest ciekawe.<\/p>\n\n\n\n Nasiono porwane przez wiatr mo\u017ce spa\u015b\u0107 kilka metr\u00f3w dalej albo zosta\u0107 przeniesione znacznie dalej. Owoc zaczepiony o sier\u015b\u0107 mo\u017ce odpa\u015b\u0107 po chwili albo dopiero po d\u0142u\u017cszej w\u0119dr\u00f3wce.<\/p>\n\n\n\n Rozsiewanie to po\u0142\u0105czenie cech ro\u015bliny i przypadku.<\/p>\n\n\n\n Ro\u015blina mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 swoje szanse, ale nie kontroluje celu podr\u00f3\u017cy.<\/p>\n\n\n\n Jesienny krajobraz mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 spokojny.<\/p>\n\n\n\n Tymczasem wsz\u0119dzie trwa transport.<\/p>\n\n\n\n Wiatr unosi lekkie nasiona. Zwierz\u0119ta przenosz\u0105 \u017co\u0142\u0119dzie i owoce. Haczyki zaczepiaj\u0105 si\u0119 o sier\u015b\u0107. Dojrza\u0142e owoce spadaj\u0105 na ziemi\u0119.<\/p>\n\n\n\n Ro\u015bliny stoj\u0105 w miejscu.<\/p>\n\n\n\n Ich nasiona \u2014 zdecydowanie nie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ro\u015bliny nie chodz\u0105, nie biegaj\u0105 i nie lataj\u0105. A jednak ich nasiona potrafi\u0105 pokona\u0107 zaskakuj\u0105co du\u017ce odleg\u0142o\u015bci. Jesieni\u0105 w Polsce \u0142atwo to zauwa\u017cy\u0107. Wystarczy spojrze\u0107 na wiruj\u0105ce skrzydlaki klonu, puch unosz\u0105cy si\u0119 nad \u0142\u0105k\u0105 albo owoce przyczepione do ubrania po spacerze. To nie przypadek. Ro\u015bliny wykszta\u0142ci\u0142y wiele sposob\u00f3w przemieszczania nasion, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mog\u0105 kolonizowa\u0107 nowe […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4072,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[74],"tags":[],"class_list":["post-4071","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykul"],"ecolar_postmeta_video":{"ecolar_post_video":"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=qhwG7h5gLDU"},"ecolar_postmeta_gallery":{"ecolar_post_gallery":""},"ecolar_postmeta_audio":{"ecolar_post_audio":"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/816955441&color=%23ff5500&auto_play=false&hide_related=false&show_comments=true&show_user=true&show_reposts=false&show_teaser=true&visual=true"},"_wp_attachment_backup_sizes":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4071","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4071"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4071\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4073,"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4071\/revisions\/4073"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4072"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4071"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4071"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekooko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4071"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Je\u015bli nie znasz nazwy, zr\u00f3b zdj\u0119cie.<\/p>\n\n\n\nRo\u015blina<\/th> Spos\u00f3b podr\u00f3\u017cy<\/th> Co pomaga?<\/th><\/tr><\/thead> klon<\/td> wiatr<\/td> skrzyde\u0142ko<\/td><\/tr> \u0142opian<\/td> zwierz\u0119ta<\/td> haczyki<\/td><\/tr> d\u0105b<\/td> grawitacja i zwierz\u0119ta<\/td> ci\u0119\u017cki \u017co\u0142\u0105d\u017a<\/td><\/tr> ro\u015blina z soczystym owocem<\/td> zwierz\u0119ta<\/td> owoc zjadany przez ptaki<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
\n\n\n\nCzy zawsze da si\u0119 przewidzie\u0107 tras\u0119?<\/h1>\n\n\n\n
\n\n\n\nSp\u00f3jrz na jesie\u0144 jak na wielki ruch nasion<\/h1>\n\n\n\n